Hải Phòng, ngày 22 tháng 07 năm 2019

Ngày làm việc thứ 7, kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XIV: Thảo luận sôi nổi về cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước

 

Tiếp tục chương trình làm việc, ngày 28/5/2018, Quốc hội thảo luận tại hội trường về việc thực hiện chính sách, pháp luật quản lý, sử dụng vốn, tài sản nhà nước tại doanh nghiệp (DN) và cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước (CPH DNNN) giai đoạn 2011 - 2016.

Nên tách rõ chức năng của doanh nghiệp:

Theo báo cáo của Đoàn giám sát do Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Quốc hội Vũ Hồng Thanh trình bày: tính đến ngày 31/12/2016, sau quá trình cơ cấu lại, cả nước còn 583 doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ. Hầu hết doanh nghiệp đều có lãi và số lãi tăng. Tổng doanh thu năm 2016 đạt 1.515.821 tỷ đồng; lợi nhuận trước thuế đạt 139.658 tỷ đồng, nộp ngân sách phát sinh là 251.845 tỷ đồng. Đối với doanh nghiệp nhà nước có một phần vốn góp, thực hiện thoái vốn, thu hồi vốn nhà nước đạt một số kết quả nhất định...

Tuy nhiên, báo cáo nhận định: Hiệu quả hoạt động của DNNN giai đoạn 2011 -  2016 chưa tương xứng nguồn lực đang nắm giữ, tổng tài sản và vốn tăng nhưng doanh thu, lợi nhuận trước thuế và nộp ngân sách nhà nước tăng chậm (bình quân 3%/năm), tổng số nợ phải trả cao, tăng 26% so với năm 2011; chưa thực sự phát huy vai trò chủ đạo trong nền kinh tế. Hoạt động đầu tư ra ngoài DN còn dàn trải, hiệu quả chưa cao. Bên cạnh đó, là tình trạng lãng phí, thất thoát nguồn lực đất đai, tài sản...

Theo đại biểu Leo Thị Lịch (Bắc Giang) những bất cập trong hoạt động của DNNN là do nhiều Bộ, ngành không muốn rời xa DN vốn coi là “sân sau” và là biểu hiện lợi ích nhóm, nhóm lợi ích. Vì vậy, các Bộ ngành không khách quan trong xây dựng chính sách, làm giảm hiệu quả quản lý, khiến DNNN ỷ lại, gây ra hiện tượng tiêu cực, lãng phí. Một yếu tố khiến DN hoạt động hiệu quả thấp, là giao DN vừa thực hiện chính sách xã hội vừa hoạt động sản xuất, kinh doanh, từ đó tạo gánh nặng cho DN với nhiệm vụ công ích, dẫn đến không đánh giá thực sự hiệu quả hoạt động của DN. Đại biểu đề nghị tách rõ 2 chức năng của DNNN, tạo môi trường kinh doanh bình đẳng để các DN khác cùng tham gia, chia sẻ.

Đại biểu Vũ Tiến Lộc (Thái Bình) đề nghị, thời gian tới, Chính phủ thúc đẩy tiến trình CPH DNNN quyết liệt hơn nữa để khơi dậy và tạo tiền đề nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhà nước, thúc đẩy phát triển mạnh mẽ khu vực kinh tế tư nhân. Đại biểu cũng kiến nghị, Quốc hội nghiên cứu ban hành luật về cổ phần hóa. Đây sẽ là khung khổ chính sách để thúc đẩy khu vực DN tư nhân trong nước tham gia vào quá trình thoái vốn nhà nước trong DN.

Phân định quản lý  nhà nước và quản trị doanh nghiệp:

Trao đổi về việc làm thất thoát vốn và tài sản tại các DNNN, đại biểu Lê Minh Khái (Sóc Trăng) cho biết, qua thanh tra cho thấy, các mánh khóe trong báo cáo tài chính của DNNN thường xoay quanh xu hướng: đơn vị kinh doanh có hiệu quả thì thường không báo cáo hết, kể cả hoạt động sản xuất kinh doanh, nhằm giữ lại làm nguồn dự phòng riêng, đề phòng rủi ro trong các năm tiếp theo. Đơn vị lỗ, thất thoát tài sản nhà nước lại cố tình tạo ra những khoản lợi không có thật, che giấu các khoản lỗ, trốn tránh trách nhiệm, nhằm tiếp tục tìm ra cơ hội để khắc phục.

Siết chặt quản lý, sử dụng “đất vàng”:

Về CPH DNNN, đại biểu Nguyễn Minh Sơn (Tiền Giang) cho rằng, xử lý đất đai và xác định quyền sử dụng đất cho các DN CPH là vấn đề được quan tâm nhất thời gian qua. Thực tế, một số DN có diện tích đất lớn, vị trí đắc địa nhưng không tính giá trị lợi thế quyền thuê đất vào giá khởi điểm. Do đó, để bảo đảm lợi ích nhà nước và phản ánh đúng giá trị thực tế của DN, cần xem xét lại quy định liên quan đến xác định giá trị quyền thuê đất và giá trị DNNN khi CPH.

Giải trình trước Quốc hội về vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà cho biết, nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng thất thoát tài sản nhà nước là do các DN chưa được xem xét trước khi tiến hành CPH, nguồn lực đất đai chưa được quản lý và đánh giá đúng về giá trị. Trước tình trạng trên, Bộ Tài nguyên và Môi trường tham mưu với Chính phủ ban hành Nghị định số 01 từ tháng 1/2017, sửa đổi và quy định chi tiết về phương án sử dụng đất khi CPH DNNN.

Về thực trạng thất thoát nguồn lực dẫn đến thiếu đất đai đưa vào sử dụng phục vụ phát triển kinh tế, Bộ trưởng Trần Hồng Hà cho biết đã đề nghị thanh tra, kiểm tra, nhất là đối với các dự án có “đất vàng”. Bộ trưởng khẳng định, các Bộ, ngành đang tích cực thực hiện công việc này; nếu phát hiện vấn đề thiếu minh bạch, không bảo đảm sự phù hợp trong xác định giá đất sẽ xem xét để có những biện pháp xử lý thích hợp, qua đó cơ bản cải thiện những bất cập.

Bộ trưởng Trần Hồng Hà cũng đồng tình ý kiến của các đại biểu cho rằng, khi tiến hành CPH cần tính đến nhiều mục tiêu, nhất là xem xét để quản lý hiệu quả cao hơn quỹ đất dùng cho các DNNN trên cơ sở tính toán, quy hoạch lại. Đặc biệt, đối với nhiều DNNN đang có những vấn đề liên quan đến ô nhiễm môi trường, quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch phát triển đô thị... cần tính toán để thu hồi quỹ đất, tiến hành đấu giá. “Tiền đấu giá thu được chúng ta thực hiện việc chỉnh trang đô thị cũng như giải quyết các vấn đề phát triển đô thị”, Bộ trưởng đề xuất ý kiến.

Tranh luận gay gắt dự án Sào Khê đội vốn 36 lần:

Liên quan đến dự án nạo vét, xây kè, bảo tồn cảnh quan sông Sào Khê ở tỉnh Ninh Bình, nhiều đại biểu tranh luận rất thẳng thắn. Theo báo cáo của Kiểm toán Nhà nước, dự án này bắt đầu từ năm 2011 và đến nay điều chỉnh vốn tăng 36 lần, từ 72 tỷ đồng lên 2.595 tỷ đồng.

Đại biểu Bùi Văn Phương (Ninh Bình) cho rằng: Không hẳn các dự án điều chỉnh vốn đầu tư là “có mờ ám”. Giải trình về dự án, ông Phương cho hay, dự án ban đầu là nạo vét sông phục vụ tưới tiêu nông nghiệp nhưng do dòng sông chạy qua lõi di sản thế giới Tràng An và Ninh Bình là vùng đất du lịch nên dự án được điều chỉnh so với ban đầu. Với 4 mục tiêu sau điều chỉnh, nhằm bảo đảm nước cho sản xuất nông nghiệp, tôn tạo cố đô Hoa Lư, phục vụ giao thông thuỷ và phát triển du lịch Ninh Bình nên số vốn để triển khai dự án tăng từ 72 tỷ đồng lên gần 2.600 tỷ. Vốn nhà nước là 1.400 tỷ đồng, số còn lại huy động từ nguồn xã hội hoá.

Đại biểu Trương Trọng Nghĩa (thành phố Hồ Chí Minh) khẳng định: Dự án đầu tư đội vốn tới 36 lần nghĩa là không hiệu quả, ảnh hưởng tiêu cực, tạo gánh nặng cho nền kinh tế. Đại biểu đề nghị thanh tra nên vào cuộc và kết luận đâu là nguyên nhân khách quan, đâu là nguyên nhân chủ quan. Cái gì khách quan và làm tốt thì khen thưởng, còn vấn đề gì cần sửa chữa, rút kinh nghiệm cũng cần phải làm.

4 bộ trưởng sẽ “đăng đàn” trả lời chất vấn:

Sáng 28/5/2018, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Hạnh Phúc cho biết, hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn tại kỳ họp thứ 5 Quốc hội khóa 14 diễn ra từ ngày 04 đến 06/6/2018. Đây là kỳ họp đầu thực hiện đổi mới hoạt động chất vấn theo hướng đại biểu đặt câu hỏi trong thời gian 1 phút và người trả lời trong 3 phút. Do thời gian ngắn nên các thành viên của Chính phủ phải chuẩn bị kỹ, trả lời súc tích. Người đặt câu hỏi cũng phải ngắn gọn, đi thẳng vào vấn đề. 04 nhóm vấn đề được chọn chất vấn, bao gồm: giao thông vận tải, giáo dục - đào tạo, tài nguyên - môi trường và lao động - thương binh - xã hội./.

(Theo Báo Hải Phòng điện tử)