Hải Phòng, ngày 22 tháng 07 năm 2019

Ngày làm việc thứ 12, kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XIV: Chất vấn sôi nổi, thẳng thắn

 

Ngày 04/6/2018, kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XIV tiến hành hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn. Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải (GT-VT) Nguyễn Văn Thể và Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN-MT) Trần Hồng Hà đăng đàn trả lời chất vấn. Nhiều vấn đề “nóng” được dư luận quan tâm: đổi tên trạm thu phí; dự án BOT ngành giao thông; phát triển đường sắt; ô nhiễm môi trường... được các đại biểu nêu tại phiên chất vấn. Các ý kiến trả lời chất vấn thẳng thắn, xác định rõ trách nhiệm, hướng khắc phục, lộ trình thực hiện... được cử tri, nhân dân đánh giá cao.

Chất vấn rõ vấn đề, trách nhiệm:

Phát biểu khai mạc phiên chất vấn, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân nêu rõ: thời gian qua, hoạt động giám sát nói chung, hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn nói riêng của Quốc hội có nhiều đổi mới, tác động tích cực đến nhiều mặt hoạt động, công tác điều hành của Chính phủ, của các Bộ, ngành, địa phương; góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật, khắc phục những hạn chế, bất cập, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, được cử tri, nhân dân cả nước quan tâm, đánh giá cao.

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân đề nghị: các đại biểu nêu câu hỏi chất vấn ngắn gọn, rõ ý, đi thẳng vào nội dung thuộc nhóm vấn đề mà Quốc hội lựa chọn, bảo đảm đúng thời gian quy định. Các Bộ trưởng khi trả lời chất vấn đi thẳng vào vấn đề mà đại biểu Quốc hội chất vấn, thẳng thắn, xác định rõ trách nhiệm, hướng khắc phục, lộ trình thực hiện trong thời gian tới. Đây là lần đầu, Quốc hội thực hiện chất vấn theo hình thức mới. Theo đó, mỗi lượt chất vấn sẽ mời 03 đại biểu đặt câu hỏi với thời lượng mỗi đại biểu là 01 phút, người trả lời chất vấn có tối đa 03 phút để trả lời cho mỗi câu hỏi của đại biểu Quốc hội.

Giữ tên gọi Trạm thu phí:

Trước khi trả lời chất vấn, Bộ trưởng Bộ GT-VT Nguyễn Văn Thể có 05 phút báo cáo chung. Riêng về các dự án BOT, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể cho biết: đây là chủ trương đúng, góp phần vào phát triển kinh tế - xã hội, tuy nhiên qua thời gian có những bất cập, xã hội rất quan tâm. Trong đó, việc quản lý, đấu thầu, tổ chức khai thác cũng như bảo đảm hài hòa lợi ích giữa nhà đầu tư, Nhà nước và người dân còn nhiều bất cập. “Tiếp thu ý kiến cử tri cả nước và dư luận xã hội; sự chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ GT-VT cùng nhiều bộ, ngành khác đã chỉ đạo rà soát và hiện nay đang trình Chính phủ để thay đổi tên trạm thu phí BOT bằng tên mới phù hợp với luật và các yêu cầu”. Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể cho biết. Điều hành phiên chất vấn, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân yêu cầu: “không cần nghiên cứu đổi tên trạm thu phí mà chỉ cần trả về tên gọi cũ là được”.

Hoàn thành thu phí tự động vào cuối năm 2019:

Mở đầu phiên chất vấn, đại biểu Nguyễn Ngọc Phương (Quảng Bình), đề nghị làm rõ sự chênh lệch giữa hợp đồng các dự án BOT và kết quả kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước (KTNN). Đại biểu Trần Văn Tiến (Vĩnh Phúc) chất vấn về tình trạng chênh lệch cao độ giữa đường và nhà dân sau khi cải tạo đường và trách nhiệm này thuộc về ai ? cơ quan nào sẽ phải bỏ tiền khắc phục thiệt hại cho người dân ? Đại biểu Nguyễn Anh Trí (Hà Nội) nêu câu hỏi về quan điểm của Bộ trưởng Bộ GT-VT với các dự án thu phí tự động không dừng, đồng thời mong muốn Bộ trưởng “vi hành” bằng ô tô lên vùng Tây Bắc để thấy giao thông tại khu vực này còn khó khăn như thế nào...

Trả lời câu hỏi của các đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Bộ GT-VT Nguyễn Văn Thể cho biết: về sự chênh lệch giữa hợp đồng dự án BOT và kết quả kiểm toán, theo luật và Nghị định của Chính phủ, trong giai đoạn vừa qua, chúng ta tổ chức đấu thầu dự án BOT và ký hợp đồng BOT trên cơ sở dự án BOT được duyệt. Trong dự án BOT được duyệt có nhiều phần gọi là dự phòng như dự phòng trượt giá, dự phòng khối lượng, dự kiến trượt giá các vấn đề phát sinh kinh phí. Dự án BOT khi được duyệt bao gồm cả phần dự kiến phát sinh nên có giá trị lớn. Để bảo đảm tính công khai, minh bạch, trong quá trình thực hiện dự án BOT, Bộ GT-VT chủ động đề nghị Kiểm toán Nhà nước tiến hành kiểm toán các dự án này trước khi quyết toán. Thời gian qua, có 50/56 trạm BOT được Kiểm toán nhà nước tham gia kiểm toán, 06 dự án đang triển khai. Để bảo đảm quyền lợi của người dân, Nhà nước và nhà đầu tư, Bộ GT-VT đàm phán với các nhà đầu tư BOT và trong hợp đồng có điều khoản là giá trị sau quyết toán là căn cứ để Bộ điều chỉnh thời gian thu phí.

Về chênh lệch cao độ giữa đường và nhà dân sau khi nâng cấp, Bộ trưởng cho biết, luật pháp có quy định cốt, nền dự án giao thông ở đô thị, Bộ căn cứ vào đó để khống chế cốt tuyến đường. Tuy nhiên, khu vực ngoài đô thị không quy định nên trong thời gian vừa qua có hiện tượng trên. Bộ trưởng thừa nhận có trách nhiệm của Bộ GT-VT, trách nhiệm địa phương và cho biết về lâu dài Bộ GT-VT sẽ tiến hành thực hiện giải pháp cào bóc mặt đường cũ, sau đó tiến hành trải thảm mới để không nâng cốt quá cao.

Về tiến độ thu phí không dừng, theo Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể, toàn bộ các trạm BOT sẽ hoàn thành thu phí tự động vào cuối năm 2019. Đây là giải pháp công khai minh bạch, Bộ đang quyết liệt chỉ đạo thực hiện để hoàn thành kế hoạch đề ra.

Năm 2019, trình Đề án xây dựng đường sắt Bắc - Nam tốc độ cao:

Đại biểu Tô Thị Bích Châu (thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng, chất lượng đường sắt hiện nay quá tệ; đề nghị Bộ trưởng cho biết giải pháp cụ thể tập trung nâng cao chất lượng hạ tầng đường sắt và giảm tối đa tai nạn đường sắt.

Đại biểu Dương Trung Quốc (Đồng Nai) cho rằng, đường sắt là phương tiện công cộng cần được ưu tiên. Cách đây 08 năm, Quốc hội không tán thành xây dựng đường sắt cao tốc Bắc - Nam nhưng vẫn khẳng định cần thiết sớm có hệ thống đường sắt hoàn thiện, có tốc độ cao để đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, nhưng qua 08 năm vẫn “dậm chân tại chỗ”. Phải chăng là đầu tư làm đường bộ thì dễ chia sẻ lợi ích hơn, còn làm đường sắt thì cần đầu tư lớn ?.

Trả lời 02 câu hỏi của đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Bộ GT-VT Nguyễn Văn Thể nhận trách nhiệm của ngành tham mưu kém nên thời gian qua chưa có giải pháp hình thành tuyến đường sắt Bắc - Nam bảo đảm đúng yêu cầu kỹ thuật và đường sắt Bắc - Nam hiện nay rơi vào tình trạng vô cùng lạc hậu. Về giải pháp phát triển hệ thống đường sắt trong tương lai, Bộ trưởng cho biết, đang chuẩn bị Đề án xây dựng đường sắt Bắc - Nam tốc độ cao và dự kiến trình ra Quốc hội vào năm 2019.

Không đồng tình khi Bộ trưởng nêu lý do tham mưu kém, đại biểu Dương Trung Quốc tiếp tục tranh luận về thực trạng “bị bỏ rơi” của đường sắt bởi đầu tư vào lĩnh vực này quá lớn, phải làm tổng thể và không mang lại lợi ích cho các nhóm? Với tranh luận của đại biểu Dương Trung Quốc, Bộ trưởng nêu, hạ tầng đường sắt luôn cần sự đầu tư lớn, thậm chí có những dự án lên đến hàng tỷ USD. Dự án 08 năm trước trình có giá trị vài chục tỷ USD nên Quốc hội đắn đo và chưa thông qua. Bộ trưởng khẳng định các dự án đường sắt, đường bộ đều quan trọng như nhau.

Chỉ đầu tư dự án BOT trên tuyến đường mới:

Chiều ngày 04/6/2018, Phó Thủ tướng Chính phủ Trịnh Đình Dũng tham gia giải trình, làm rõ những chất vấn đại biểu quan tâm tại phiên chất vấn với Bộ trưởng Bộ GT-VT Nguyễn Văn Thể.

Với ý kiến của đại biểu về tình trạng các công trình xây dựng được chỉ định thầu kéo dài thời gian thi công, lãng phí, thất thoát khiến dư luận bức xúc, Phó Thủ tướng cho biết, quan điểm của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu thanh tra, kiểm tra tất cả công trình đầu tư xây dựng, xem việc chỉ định thầu có đúng quy định của pháp luật hay không. Tất cả sai phạm được xử lý nghiêm theo đúng quy định của pháp luật.

Liên quan đến việc thực hiện đầu tư hạ tầng các công trình giao thông bằng hình thức BOT, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ GT-VT rà soát lại các dự án BOT để xác định đúng tổng mức đầu tư, kiểm soát chất lượng công trình, từ đó xác định chi phí và thời gian thu phí hợp lý, giải pháp khắc phục bất cập về vị trí trạm thu phí, bảo đảm hài hòa lợi ích nhà nước, nhà đầu tư, nhất là lợi ích người dân sử dụng dịch vụ đường bộ. Phó Thủ tướng nhấn mạnh: “Chỉ đầu tư BOT trên các tuyến đường mới, không đầu tư trên các tuyến đường độc đạo, bảo đảm người dân có lựa chọn trong việc sử dụng kết cấu hạ tầng giao thông”.

“Nóng” chuyện “sốt” đất ở 03 đặc khu:

Tiếp tục phiên chất vấn và trả lời chất vấn, Quốc hội tiến hành chất vấn Bộ trưởng Bộ TN-MT Trần Hồng Hà về các vấn đề liên quan đến công tác quản lý đất đai tại các thành phố lớn, các địa phương có nhiều khiếu nại, tố cáo; tình trạng ô nhiễm môi trường và kiểm soát hoạt động xả thải của các doanh nghiệp; các biện pháp ứng phó với biến đổi khí hậu ở các vùng, địa phương, nhất là tại vùng đồng bằng sông Cửu Long.

Đại biểu Nguyễn Anh Trí nêu hiện tượng đầu cơ đất đai tại Vân Đồn (tỉnh Quảng Ninh), Bắc Vân Phong (tỉnh Khánh Hoà) và Phú Quốc (tỉnh Kiên Giang) - 03 địa phương được quy hoạch trở thành đặc khu kinh tế. Bộ trưởng Bộ TN-MT cho biết, vấn đề là ở tầm nhìn. Thông thường khi có kỳ vọng về tương lai phát triển hạ tầng tại khu vực nào thì theo quy luật, thị trường đất đai ở đó sẽ thay đổi, “sốt nóng”.

Với 03 địa phương trên, theo Bộ trưởng, việc “sốt” đất chủ yếu nghiêm trọng ở việc chuyển đổi đất rừng, đất nông nghiệp... trái phép. Thời gian qua, trước thông tin Vân Đồn, Bắc Vân Phong và Phú Quốc sẽ trở thành đặc khu kinh tế, giá đất tại 3 nơi này tăng 2 - 3 lần, cá biệt có nơi tăng 5 - 6 lần so với trước. Trong động thái gần đây chính quyền 3 địa phương trên đã có quyết định tạm dừng chuyển nhượng, chuyển đổi mục đích sử dụng nhằm kiểm soát “cơn sốt” đất. Tuy nhiên, việc UBND các tỉnh dừng chuyển nhượng đất đai tại 3 địa phương trên là đúng, song nội dung chỉ thị lại không phù hợp pháp luật. Thay vào đó, Quốc hội nên ban hành Nghị quyết có quy định mang tính đặc thù về quản lý đất đai để giải quyết vấn đề này, lâu dài hơn phải có quy định trong Luật Đất đai.

Chủ động ứng phó với sự cố của nhà máy điện hạt nhân:

Đại biểu Phạm Tất Thắng (Vĩnh Long) đặt vấn đề Trung Quốc đặt 03 nhà máy điện hạt nhân gần biên giới nước ta, đề nghị bộ trưởng trả lời về nguy cơ từ việc rò rỉ phóng xạ, biện pháp phòng ngừa ?

Trả lời câu hỏi về các nhà máy điện hạt nhân của Trung Quốc sát biên giới, Bộ trưởng Trần Hồng Hà cho biết đã nắm được sự việc và giao các cơ quan thực hiện quan trắc, rà soát, làm việc với các tổ chức quốc tế để tăng cường kinh nghiệm rà soát xử lý khi có rò rỉ phóng xạ. Chính phủ giao Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng các trạm quan sát hoạt động thường xuyên; làm việc với cơ quan hạt nhân quốc tế để có các đoàn thanh tra, kiểm soát an toàn tại khu vực này.

Cuối tháng 5/2018, thành phố Hà Nội phê duyệt Đề án “Quản lý và giảm thiểu các rủi ro có thể trở thành thảm họa đối với thành phố Hà Nội”. Theo đó, thành phố dự báo một trong 10 rủi ro có thể trở thành thảm hoạ là rò rỉ phóng xạ nếu có sự cố từ 03 nhà máy điện hạt nhân ở khu vực Đông Nam của Trung Quốc. Thành phố giao Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì xây dựng kịch bản chi tiết phòng chống khi có thảm họa rò rỉ chất phóng xạ, sự cố hạt nhân; tham mưu cho thành phố các nhiệm vụ liên quan đến các giải pháp ứng dụng khoa học công nghệ về phòng, chống và giảm nhẹ thảm họa.

“Các nhà máy điện hạt nhân không chỉ là quan tâm của chúng ta mà cộng đồng thế giới cũng quan tâm kiểm soát. Việc nhà máy hạt nhân ở ngay biên giới cũng có ở nhiều nước như Pháp với Đức. Với công nghệ hiện đại và phối hợp quốc tế để giám sát, kiểm soát, cũng như chúng ta có trách nhiệm với người dân thì chúng ta hoàn toàn có thể yên tâm với vấn đề này” - Bộ trưởng Trần Hồng Hà cho biết./.

(Theo Báo Hải Phòng điện tử)