Phát huy vai trò, vị thế và trách nhiệm của người đại biểu chuyên trách: “Điểm tựa” quan trọng để các quyết sách sát thực tiễn

Lắng nghe dân, kiến nghị giải quyết kịp thời

Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng và tỉnh Hải Dương (cũ) cả trước và sau khi hợp nhất đều tích cực, trách nhiệm cao trong công tác xây dựng pháp luật. Với 212 dự án luật và 122 dự thảo nghị quyết đã được Đoàn tổ chức lấy ý kiến tham gia đóng góp có chất lượng, vừa có giá trị thực tiễn, vừa có cơ sở lý luận cao được Ban soạn thảo tiếp thu, chỉnh lý, góp phần vào kết quả trong công tác lập pháp của Quốc hội khóa XV, như: các dự án luật liên quan đến lĩnh vực đất đai, quy hoạch, bảo vệ môi trường...Thực hiện quyền giám sát tối cao của Quốc hội, các đại biểu Quốc hội đã phát huy năng lực, sở trường, quyền hạn được giao, tích cực nghiên cứu tài liệu, tham gia các phiên chất vấn và trả lời chất vấn với hơn 50 lượt chất vấn trực tiếp tại các kỳ họp của Quốc hội khóa XV. Các ý kiến chất vấn được cử tri và nhân dân thành phố đánh giá cao, đồng tình, ủng hộ. Một số chuyên đề giám sát của Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng theo chương trình giám sát của Quốc hội đem lại hiệu quả tích cực. Thông qua ý kiến của các đại biểu dân cử, các cơ quan chịu sự giám sát nghiêm túc tiếp thu các kiến nghị của cử tri và nhân dân, như: về lĩnh vực trật tự an toàn giao thông, bảo vệ môi trường, nhà ở xã hội, ứng phó với biến đổi khí hậu... và có giải pháp giải quyết ngay, văn bản trả lời đầy đủ.

HĐND tỉnh Hải Dương và HĐND thành phố Hải Phòng trong nhiệm kỳ qua cũng thực hiện tốt vai trò, chức năng, nhiệm vụ được giao. Nhất là, sau khi HĐND của 2 địa phương được sáp nhập đồng thời với vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, HĐND thành phố Hải Phòng (mới) kịp thời ban hành nhiều cơ chế, chính sách quan trọng, làm cơ sở để thành phố sớm ổn định hoạt động, tiếp tục là điểm sáng của cả nước về phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh. Tiêu biểu, như: một số chính sách do HĐND thành phố ban hành theo thẩm quyền được quy định tại Nghị quyết 226/2025/QH15 ngày 27/6/2025 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế chính sách đặc thù phát triển thành phố Hải Phòng; một số chính sách về nguồn lực để chính quyền địa phương 2 cấp sớm đi vào vận hành ổn định, phục vụ tốt đời sống của người dân và doanh nghiệp; kịp thời ban hành chính sách an sinh xã hội, chăm lo cho người có công, người cao tuổi, trẻ em và các đối tượng yếu thế trên nguyên tắc giữ lại những gì ưu việt trong chính sách của 2 địa phương trước đây, để người dân được hưởng lợi từ việc hợp nhất đơn vị hành chính cấp tỉnh.

Nhiều kiến nghị sau giám sát và kiến nghị của cử tri đã được các đại biểu HĐND chuyên trách theo dõi, phản ánh, đề nghị UBND thành phố quyết liệt chỉ đạo các sở, ngành, địa phương liên quan nghiêm túc tiếp thu, giải quyết ngay, như: việc việc bố trí tái định cư đối với các hộ dân nằm trong vùng có nguy cơ sạt lở cao tại Phường Đồ Sơn và đồi Thiên Văn (phường Kiến An); việc triển khai Dự án xây dựng Tượng đài Tiếng sấm đường 5 được đẩy nhanh tiến độ hoàn thành; việc tổ chức quảng bá, xúc tiến thương hiệu vải thiều Thanh Hà mang lại hiệu quả tích cực; việc xử lý ô nhiễm ở một số dòng sông để bảo vệ nguồn nước ngọt cho thành phố. Hay việc thu hồi đất đối với một số dự án kéo dài chậm triển khai, sử dụng sai mục đích đã đem lại nguồn thu ngân sách lớn cho thành phố hoặc một số vấn đề liên quan đến cơ chế chính sách cho cán bộ hoạt động không chuyên trách, chính sách an sinh, đầu tư cho giáo dục, y tế, phòng chống tội phạm ma túy... cũng được quan tâm giải quyết với kết quả tích cực.

Tiếp tục phát huy vai trò, trách nhiệm của người đại biểu chuyên trách

Bước vào nhiệm kỳ đầu trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước, thực hiện Nghị quyết Đại hội Đại hội Đảng các cấp nhiệm kỳ 2025-2030, thành phố Hải Phòng vừa hoàn thành sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, trong một không gian phát triển mới khi quy mô kinh tế của thành phố đứng thứ 3 cả nước chỉ sau thành phố Hồ Chí Minh và Thủ đô Hà Nội, kế thừa truyền thống “Đất Cảng anh hùng,xứ Đông văn hiến”, Hải Phòng mang một sứ mệnh mới, không chỉ phát triển cho chính mình và có trách nhiệm phát triển vì cả nước. Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố và HĐND thành phố trong nhiệm kỳ mới sẽ được hoàn thiện tổ chức bộ máy với số lượng đại biểu chuyên trách nhiều nhất từ trước đến nay, với vị thế, vai trò và tầm vóc lớn lao hơn. Trong các quy định của Hiến pháp và pháp luật về tổ chức chính quyền được sửa đổi trong những năm qua đều hướng tới việc củng cố, nâng cao hơn nữa vị trí, vai trò của cơ quan lập pháp, mà nòng cốt là các đại biểu Quốc hội, HĐND chuyên trách. Điều đó thể hiện rõ trong Nghị quyết 106/2025/UBTVQH15 ngày 16/10/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Nghị quyết 197/2025/QH15 ngày 17/5/2025 của Quốc hội quy định một số chính sách đặc biệt tạo đột phá trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.

Ban Văn hóa - Xã hội HĐND thành phố giám sát chuyên đề về việc thực hiện chính sách pháp luật
đối với người lao động tại Công ty TNHH Vietory ở phường Kinh Môn, tháng 9/2025

Do đó, mỗi đại biểu chuyên trách càng cần phải ý thức hơn, trách nhiệm hơn với những nhiệm vụ được Đảng và nhân dân giao phó, dành toàn bộ thời gian làm việc để thực hiện nhiệm vụ đại biểu. Ngoài các tiêu chuẩn chung của đại biểu dân cử như trung thành với Tổ quốc, có phẩm chất đạo đức tốt, có năng lực và uy tín, mỗi đại biểu chuyên trách phải đáp ứng những yêu cầu cao hơn, như: có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ phù hợp lĩnh vực công tác; có kinh nghiệm thực tiễn, khả năng nghiên cứu, phân tích chính sách và pháp luật; có kỹ năng tiếp xúc cử tri, tổng hợp và phản ánh ý kiến nhân dân; có tinh thần trách nhiệm, bản lĩnh chính trị vững vàng, dám bảo vệ quan điểm đúng đắn vì lợi ích chung. Việc quy định tiêu chuẩn cao đối với đại biểu chuyên trách nhằm bảo đảm chất lượng hoạt động lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của quốc gia và thành phố.

Trách nhiệm đầu tiên và quan trọng nhất của người đại biểu là giữ mối liên hệ chặt chẽ với nhân dân, tìm hiểu tâm tư, nguyện vọng chính đáng, hợp pháp của nhân dân. Mỗi người đại biểu cần phải thường xuyên tiếp xúc cử tri, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng, phản ánh trung thực những kiến nghị, đề xuất, tiếp công dân, tiếp nhận khiếu nại, tố cáo của cử tri để chuyển đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Đại biểu không chỉ nói thay tiếng nói của nhân dân mà còn phải bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của cử tri trong quá trình thảo luận, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và địa phương.

Một trong những nhiệm vụ cốt lõi của đại biểu chuyên trách là trực tiếp tham gia vào quy trình xây dựng pháp luật, thiết kế chính sách. Điều này đòi hỏi đại biểu cần dành nhiều thời gian để nghiên cứu, thảo luận, lắng nghe ý kiến tham vấn, có trình độ chuyên môn sâu, tư duy phản biện và tinh thần trách nhiệm cao, nhằm bảo đảm các văn bản quy phạm pháp luật ban hành phù hợp thực tiễn và đáp ứng lợi ích chung của xã hội. Đối với những vấn đề hệ trọng, như: kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, dự toán và phân bổ ngân sách, các dự án trọng điểm, các chính sách đặc thù đối với một số lĩnh vực, ngành nghề hay một số nhóm đối tượng trong xã hội đều cần được thảo luận, nghiên cứu, cân nhắc kỹ lưỡng, toàn diện, đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân hay cục bộ. Bởi lẽ, mỗi quyết định được thông qua đều có tác động sâu rộng đến đời sống người dân và ảnh hưởng đến sự phát triển chung của xã hội.

Trong nhiệm kỳ mới, cử tri và nhân dân thành phố kỳ vọng vào các đại biểu chuyên trách sẽ phát huy hơn nữa vai trò, trí tuệ và tâm huyết của mình trong việc thực hiện tốt nhiệm vụ của cơ quan dân cử tại địa phương. Trong việc quyết định chính sách, HĐND cần tập trung cụ thể hóa các nghị quyết mới ban hành của Trung ương Đảng về đột phá thể chế, phát triển khoa học công nghệ và chuyển đổi số, y tế, văn hóa, giáo dục, phát huy vai trò của doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp nhà nước... Cùng với đó, cụ thể hóa theo thẩm quyền đối với các chính sách đặc thù của Quốc hội dành cho Hải Phòng, các văn bản quy phạm để quản lý và thực thi quy hoạch, khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai, đầu tư công, chính sách an sinh xã hội - bảo vệ môi trường; đưa nghiên cứu khoa học vào hoạt động xây dựng chính sách của HĐND.

Bên cạnh chức năng lập pháp, người đại biểu dân cử còn thực hiện quyền giám sát đối với hoạt động của các cơ quan hành pháp và tư pháp. Thông qua hoạt động chất vấn, giám sát chuyên đề, xem xét báo cáo công tác, lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đại biểu góp phần bảo đảm tính minh bạch, hiệu quả và đúng pháp luật trong quản lý nhà nước. Việc giám sát chuyên đề cần tập trung vào lĩnh vực nhạy cảm, việc tổ chức thực hiện các chính sách do HĐND đã ban hành mà có tác động lớn; tái giám sát đối với những vấn đề người dân bức xúc, các doanh nghiệp quan tâm, cử tri kiến nghị nhiều lần. Đây là cơ chế quan trọng để phòng ngừa tham nhũng, lãng phí và bảo vệ quyền lợi của nhân dân.

Người đại biểu dân cử không chỉ chịu trách nhiệm trước pháp luật mà còn chịu sự giám sát của cử tri. Do đó, mỗi đại biểu khi giữ trên vai trọng trách đầy tự hào ấy phải luôn giữ gìn phẩm chất đạo đức, lối sống trong sạch, gương mẫu trong công việc và đời sống. Sự liêm chính, khách quan và tận tụy của đại biểu chính là nền tảng để củng cố niềm tin của nhân dân đối với bộ máy nhà nước. Bên cạnh đó, mỗi người đại biểu khi đảm nhận nhiệm vụ mới cần không ngừng học hỏi, cầu thị, trau dồi chuyên môn nghiệp vụ, nghiên cứu khoa học, ứng dụng chuyển đổi số để góp phần xây dựng “Quốc hội số, HĐND số”, xây dựng một nền hành chính dân chủ, minh bạch và hiện đại. Khi người đại biểu làm tròn trách nhiệm của mình, giữ đúng lời hứa cam kết với nhân dân thì mỗi lá phiếu của cử tri đi bầu cử mới thực sự phát huy sức mạnh quyền lực của mình đã trao gửi và mới thực sự xứng đáng với sự tin tưởng, kỳ vọng của cử tri và nhân dân thành phố./.