Lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc mở rộng 'menu' trải nghiệm

Từ hành hương đến hành trình khám phá

Từ lâu, Côn Sơn - Kiếp Bạc là điểm đến hành hương, nơi người dân tìm về trong mùa hội để thực hành tín ngưỡng, tưởng niệm các bậc tiền nhân và gửi gắm những ước nguyện bình an. Những nghi lễ như cáo yết, khai ấn, cầu an, hội hoa đăng, rước, tế và giỗ Đức Thánh Trần tiếp tục giữ vị trí trung tâm trong mùa hội thu năm 2026, tạo nên chiều sâu văn hóa và tính thiêng của không gian di sản. Tuy nhiên, bên cạnh phần “lễ”, không gian “hội” năm nay được mở rộng đáng kể. Tại Côn Sơn, các chương trình nghệ thuật dân gian, múa rối nước và hoạt động văn hóa diễn ra từ ngày 26/9 đến 3/10, tạo thêm những điểm dừng chân để người dân, du khách thưởng thức nghệ thuật và tìm hiểu di sản theo cách trực quan hơn.

“Tôi đến Côn Sơn - Kiếp Bạc trước hết để dự lễ, nhưng nếu có thêm trình diễn nghệ thuật, rối nước, ẩm thực và các hoạt động trải nghiệm thì chuyến đi sẽ phong phú hơn. Mỗi hoạt động giúp tôi hiểu thêm về văn hóa và con người nơi đây", chị Nguyễn Thị Xiêm, xã Nghĩa Phương (thành phố Bắc Ninh) cho biết.

Các hoạt động không được tổ chức tách rời không gian di tích mà được đặt trong tổng thể trải nghiệm lễ hội. Du khách có thể bắt đầu bằng một nghi lễ, tiếp tục vãng cảnh, xem biểu diễn nghệ thuật, tìm hiểu lịch sử rồi khám phá những sản phẩm văn hóa của địa phương. Cách làm này giúp lễ hội không chỉ được cảm nhận trong một khoảng thời gian ngắn mà có thể trở thành một hành trình kéo dài hơn, trong đó mỗi trải nghiệm mở ra một lớp thông tin mới về vùng đất.

Mở rộng trải nghiệm, kết nối cộng đồng

Tuần Văn hóa, Du lịch và Xúc tiến thương mại diễn ra từ ngày 26/9 đến 4/10 tiếp tục mở rộng “menu” trải nghiệm với các không gian làng nghề, sản phẩm OCOP, nông sản, ẩm thực, quảng bá điểm đến và kết nối tour tuyến. Đáng chú ý, các không gian làng nghề được tổ chức theo hướng để nghệ nhân trực tiếp giới thiệu quy trình sản xuất, câu chuyện về sản phẩm và vùng đất, giúp du khách không chỉ xem, mua mà còn được tìm hiểu, trải nghiệm. Đây là cách đưa nghề truyền thống ra khỏi không gian trưng bày đơn thuần để trở thành một phần của sản phẩm du lịch văn hóa.

Từ làng nghề đến ẩm thực, OCOP và nông sản, các sản phẩm địa phương được giới thiệu gắn với câu chuyện về vùng đất, con người và quá trình tạo ra sản phẩm. Vì vậy, hoạt động xúc tiến thương mại không đứng ngoài lễ hội mà trở thành một phần của trải nghiệm văn hóa, đồng thời mở thêm cơ hội để cộng đồng tham gia và hưởng lợi từ hoạt động du lịch. Cùng với trải nghiệm trực tiếp, công nghệ số được sử dụng để hỗ trợ du khách. Mã QR tích hợp trên nền tảng Smart Hải Phòng cung cấp thông tin về chương trình, lịch hoạt động, sơ đồ không gian, dịch vụ, điểm tham quan, ăn uống, lưu trú và các tuyến, điểm du lịch liên quan. Du khách có thể chủ động tra cứu và lựa chọn hành trình ngay trong thời gian tham dự lễ hội.

“Sau khi UNESCO ghi danh, chúng tôi xác định việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản phải đi cùng với việc tạo điều kiện để công chúng tiếp cận di sản thuận tiện hơn. Các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, làng nghề, ẩm thực và du lịch được mở rộng nhưng vẫn lấy giá trị di sản làm nền tảng", ông Lê Duy Mạnh, Phó trưởng Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc cho biết.

Không gian lễ hội năm nay cũng được chỉnh trang, bố trí đồng bộ hơn, với hệ thống nhận diện di sản, điểm thông tin, điểm check-in và các không gian trải nghiệm, giúp du khách dễ nhận biết và tiếp cận các hoạt động. Những yếu tố mới được đưa vào nhằm tăng khả năng tiếp cận của công chúng nhưng không làm thay đổi không gian vốn có của di tích. Sau dấu mốc UNESCO, Côn Sơn - Kiếp Bạc đồng thời được đặt trong mối liên hệ rộng hơn với các thành phần của Quần thể Di sản tại Hải Phòng, Quảng Ninh và Bắc Ninh. Việc kết nối giữa các địa phương, đơn vị quản lý di tích, doanh nghiệp du lịch và cộng đồng tạo điều kiện hình thành những tuyến trải nghiệm liên kết, giúp du khách tiếp cận di sản như một chỉnh thể văn hóa thay vì những điểm đến riêng lẻ.

Mở rộng “menu” trải nghiệm vì thế không có nghĩa là làm loãng tính thiêng của lễ hội. Ngược lại, các hoạt động mới được đặt song song với hệ thống nghi lễ truyền thống, để “Lễ” giữ mạch nguồn văn hóa, còn “Hội” mở rộng khả năng tiếp cận của di sản trong đời sống đương đại. Từ dự lễ, chiêm bái đến xem nghệ thuật, trải nghiệm làng nghề, thưởng thức ẩm thực, mua sản phẩm địa phương, tìm hiểu lịch sử và kết nối các điểm di sản, Côn Sơn - Kiếp Bạc đang từng bước hình thành một hành trình trải nghiệm nhiều lớp...

(Theo Báo điện tử Hải Phòng)