Bài 2: Một số giải pháp nâng cao chất lượng tiếp xúc cử tri trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp

Một là, tiếp tục nâng cao nhận thức, trách nhiệm của đại biểu dân cử

Mỗi đại biểu cần nhận thức sâu sắc rằng tiếp xúc cử tri không chỉ là nhiệm vụ theo luật định mà còn là trách nhiệm chính trị trước Nhân dân. Đại biểu phải thực sự gần dân, hiểu dân, trọng dân và có trách nhiệm với từng ý kiến của cử tri.

Việc giữ mối liên hệ chặt chẽ với Nhân dân và thực hiện tốt hoạt động tiếp xúc cử tri không chỉ là yêu cầu về phẩm chất, đạo đức của người đại biểu dân cử mà còn là trách nhiệm pháp lý được quy định rõ trong hệ thống pháp luật của Nhà nước. Đây đồng thời là cơ sở để cử tri giám sát, đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của mỗi đại biểu dân cử trong thực tiễn hoạt động.

Hai là, tăng cường bồi dưỡng kỹ năng cho đại biểu

Trong bối cảnh đổi mới tổ chức bộ máy chính quyền địa phương và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp hiện nay, công tác tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng cho đại biểu dân cử có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhất là đối với đại biểu lần đầu trúng cử. Đây không chỉ là yêu cầu về nâng cao năng lực hoạt động của cơ quan dân cử mà còn là điều kiện cần thiết để đại biểu thực hiện đầy đủ vai trò, trách nhiệm trước cử tri và Nhân dân.

Thực tế cho thấy, nhiều đại biểu lần đầu tham gia hoạt động của Quốc hội và HĐND tuy có uy tín, trình độ chuyên môn và tinh thần trách nhiệm nhưng còn thiếu kinh nghiệm trong hoạt động dân cử, nhất là kỹ năng tiếp xúc cử tri, kỹ năng phát biểu, chất vấn, giám sát, xử lý tình huống và tiếp nhận thông tin từ cơ sở. Trong khi đó, hoạt động của đại biểu dân cử hiện nay diễn ra trong môi trường ngày càng đa dạng, yêu cầu cao hơn về tính chuyên nghiệp, khả năng ứng dụng công nghệ thông tin, kỹ năng đối thoại và xử lý các vấn đề phát sinh từ thực tiễn đời sống xã hội.

Việc tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng chuyên sâu cho đại biểu dân cử cần được thực hiện thường xuyên, bài bản và sát thực tiễn. Nội dung tập huấn không chỉ dừng ở việc phổ biến quy định pháp luật, quy chế hoạt động mà cần chú trọng các kỹ năng thực hành như kỹ năng tiếp xúc cử tri, kỹ năng lắng nghe và đối thoại, kỹ năng phát biểu tại nghị trường, kỹ năng giám sát, kỹ năng xử lý thông tin và kỹ năng ứng dụng chuyển đổi số trong hoạt động dân cử.

Bên cạnh tập huấn lý thuyết, cần tăng cường trao đổi kinh nghiệm thực tiễn giữa các đại biểu tái cử với đại biểu mới; tổ chức các tình huống giả định, diễn đàn trao đổi nghiệp vụ và hoạt động khảo sát thực tế tại cơ sở để đại biểu nâng cao khả năng xử lý tình huống phát sinh trong thực tiễn. Qua đó giúp đại biểu tự tin hơn khi thực hiện nhiệm vụ, từng bước hình thành phong cách làm việc gần dân, trách nhiệm, bản lĩnh và chuyên nghiệp.

Ba là, đổi mới nội dung và hình thức tiếp xúc cử tri

Trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, yêu cầu đặt ra đối với hoạt động tiếp xúc cử tri không chỉ là bảo đảm đúng quy định mà còn phải thực chất, hiệu quả, gần dân và kịp thời nắm bắt những vấn đề phát sinh từ cơ sở. Vì vậy, đổi mới nội dung và hình thức tiếp xúc cử tri là yêu cầu cần thiết nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của đại biểu dân cử và củng cố niềm tin của Nhân dân đối với cơ quan dân cử.

Trước hết, cần đổi mới nội dung tiếp xúc cử tri theo hướng thiết thực, trọng tâm, tập trung vào các vấn đề cử tri quan tâm, những vấn đề nổi cộm, bức xúc liên quan trực tiếp đến đời sống Nhân dân như đất đai, giải phóng mặt bằng, môi trường, an sinh xã hội, cải cách hành chính, chuyển đổi số... Hoạt động tiếp xúc cử tri cần hướng mạnh về cơ sở, tập trung vào những vấn đề người dân quan tâm; hạn chế hình thức, báo cáo dài dòng. Cùng với đó, hoạt động tiếp xúc cử tri cần được đổi mới theo hướng tăng cường đối thoại, trao đổi trực tiếp giữa đại biểu với Nhân dân. Đại biểu không chỉ “nghe để ghi nhận” mà cần chủ động trao đổi, giải thích, cung cấp thông tin và làm rõ những vấn đề cử tri còn băn khoăn. Việc đối thoại thẳng thắn, dân chủ, cầu thị sẽ giúp tăng tính tương tác, tạo sự đồng thuận và hạn chế tình trạng kiến nghị kéo dài hoặc phát sinh “điểm nóng” ở cơ sở.

Bên cạnh các hội nghị tiếp xúc cử tri truyền thống, cần đa dạng hóa hình thức tiếp xúc phù hợp với từng địa bàn, từng nhóm đối tượng. Có thể tổ chức tiếp xúc cử tri chuyên đề, tiếp xúc theo lĩnh vực, theo nhóm đối tượng như doanh nghiệp, thanh niên, phụ nữ, nông dân, công nhân hoặc tiếp xúc tại nơi phát sinh vụ việc cụ thể để đại biểu trực tiếp nắm bắt tình hình thực tế.

Trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, cần đẩy mạnh các hình thức tiếp xúc cử tri trực tuyến, tiếp nhận kiến nghị qua nền tảng số, mạng xã hội và các ứng dụng công nghệ thông tin nhằm mở rộng khả năng tương tác giữa đại biểu với Nhân dân. Đối với những địa bàn rộng, dân cư đông hoặc điều kiện đi lại khó khăn, cần nghiên cứu tổ chức tiếp xúc cử tri trực tuyến, kết hợp trực tiếp với trực tuyến nhằm mở rộng khả năng tham gia của người dân.

Bốn là, nâng cao hiệu quả theo dõi, giám sát việc giải quyết kiến nghị cử tri

Một trong những yếu tố quan trọng quyết định chất lượng hoạt động tiếp xúc cử tri và uy tín của đại biểu dân cử chính là hiệu quả giải quyết các ý kiến, kiến nghị của cử tri sau tiếp xúc. Thực tế cho thấy, cử tri không chỉ quan tâm việc được phát biểu ý kiến mà quan trọng hơn là những vấn đề đã kiến nghị có được cơ quan chức năng tiếp thu, giải quyết hay không. Vì vậy, nâng cao hiệu quả theo dõi, giám sát việc giải quyết kiến nghị cử tri là yêu cầu hết sức cần thiết trong hoạt động của đại biểu dân cử hiện nay.

Trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, số lượng kiến nghị của cử tri ngày càng nhiều, nội dung ngày càng đa dạng và liên quan đến nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước. Điều này đòi hỏi đại biểu dân cử phải chủ động hơn trong việc tổng hợp, phân loại và theo dõi quá trình giải quyết kiến nghị của cử tri. Sau mỗi đợt tiếp xúc cử tri, các ý kiến cần được rà soát kỹ lưỡng, xác định rõ nội dung thuộc thẩm quyền của cấp nào, cơ quan nào chịu trách nhiệm giải quyết để chuyển đúng, chuyển đủ và tránh tình trạng chồng chéo hoặc bỏ sót.

Bên cạnh việc chuyển tải kiến nghị, đại biểu dân cử cần tăng cường vai trò giám sát, đôn đốc các cơ quan chức năng trong quá trình giải quyết. Đối với những vấn đề cử tri phản ánh nhiều lần nhưng chậm được xử lý hoặc trả lời chưa thỏa đáng, đại biểu cần chủ động tổ chức khảo sát thực tế, làm việc với cơ quan liên quan để làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và kiến nghị giải pháp tháo gỡ. Những nội dung thuộc thẩm quyền giải quyết của UBND, cơ quan chuyên môn hoặc các đơn vị cung cấp dịch vụ công cần được theo dõi thường xuyên, gắn với thời hạn xử lý cụ thể.

Đồng thời, cần nâng cao chất lượng trả lời kiến nghị cử tri theo hướng ngắn gọn, rõ nội dung, rõ trách nhiệm và rõ lộ trình thực hiện. Hạn chế tình trạng trả lời mang tính hình thức, chung chung hoặc viện dẫn quy định mà chưa giải quyết được yêu cầu thực tiễn của người dân. Đối với những vấn đề chưa thể giải quyết ngay do khó khăn về nguồn lực hoặc vướng mắc cơ chế, chính sách, cơ quan chức năng cần thông tin đầy đủ, minh bạch để cử tri hiểu và chia sẻ.

Trong điều kiện đẩy mạnh chuyển đổi số hiện nay, cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, theo dõi và công khai kết quả giải quyết kiến nghị cử tri. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu, phần mềm theo dõi tiến độ xử lý và công khai kết quả trên cổng thông tin điện tử sẽ giúp nâng cao tính minh bạch, tạo thuận lợi cho đại biểu và cử tri giám sát quá trình giải quyết của các cơ quan chức năng..

Hoạt động tiếp xúc cử tri là cầu nối quan trọng giữa đại biểu dân cử với Nhân dân; là nơi thể hiện rõ nhất trách nhiệm, bản lĩnh và năng lực của người đại biểu. Trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, yêu cầu đối với đại biểu dân cử ngày càng cao, đòi hỏi mỗi đại biểu phải không ngừng rèn luyện kỹ năng, nâng cao trình độ, giữ gìn bản lĩnh chính trị và tinh thần trách nhiệm trước cử tri.

Muốn thực hiện tốt vai trò của mình, đại biểu dân cử không chỉ cần “nói đúng, nói trúng”, mà quan trọng hơn là phải biết lắng nghe Nhân dân bằng tinh thần cầu thị và trách nhiệm. Khi đại biểu thực sự gần dân, hiểu dân, lắng nghe dân và hành động vì dân, thì niềm tin của cử tri đối với cơ quan dân cử sẽ ngày càng được củng cố, góp phần xây dựng chính quyền địa phương hoạt động hiệu lực, hiệu quả, phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn. Khi ý kiến của Nhân dân được lắng nghe, giải quyết kịp thời và phản hồi đầy đủ, niềm tin của cử tri đối với cơ quan dân cử và chính quyền địa phương sẽ tiếp tục được củng cố và nâng cao./.