St. Mary's International School bị ĐSQ Hàn Quốc cảnh báo: Bao năm tuyển sinh, cơ quan quản lý ở đâu?

Vừa qua, Đại sứ quán Hàn Quốc tại Việt Nam đã phát đi thông báo liên quan đến hồ sơ học tập của một trường chưa được cấp phép hoạt động tại Việt Nam.

Theo thông báo, Đại sứ quán Hàn Quốc tại Việt Nam phát hiện trường hợp hồ sơ học tập của học sinh đang theo học tại St. Mary’s International School ở Hà Nội - ngôi trường hoạt động từ tháng 8/2021 đến tháng 6/2025 nhưng không được cấp phép - lại được phát hành dưới danh nghĩa của Global International School.

St. Mary’s International School ở Hà Nội

Trong khi đó, Global International School là trường đã trả lại giấy phép hoạt động cho Chính phủ Việt Nam và đóng cửa từ tháng 6/2021. Do đó, các hồ sơ học tập như giấy xác nhận đang học, bằng tốt nghiệp, bảng điểm... được phát hành dưới danh nghĩa của trường này không phải là giấy tờ hợp pháp nên không thể được chứng thực lãnh sự. Các hồ sơ học tập nêu trên dù đã từng được chứng thực lãnh sự trước đây cũng không được xem là giấy tờ hợp lệ.

Giáo dục không thể là lĩnh vực để tồn tại tình trạng "đánh tráo pháp lý" hoặc hoạt động thiếu minh bạch

Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga - Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách thành phố Hải Phòng nhìn nhận, việc Đại sứ quán Hàn Quốc tại Việt Nam đưa ra cảnh báo nêu trên không chỉ là câu chuyện pháp lý của cơ sở giáo dục, mà còn tác động trực tiếp đến niềm tin xã hội đối với môi trường giáo dục.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga - Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách thành phố Hải Phòng

Theo đại biểu, đối tượng chịu ảnh hưởng đầu tiên và lớn nhất chính là học sinh và phụ huynh. Phụ huynh đầu tư rất nhiều thời gian, tài chính và kỳ vọng cho việc học của con em mình, đặc biệt khi lựa chọn các trường có yếu tố quốc tế, nước ngoài. Nếu sau nhiều năm học tập, hồ sơ học tập hoặc văn bằng không được công nhận hợp pháp thì hậu quả đối với học sinh là rất lớn. Đây là tổn thất không chỉ về vật chất mà còn về tâm lý và cơ hội phát triển của các em.

Ở góc độ rộng hơn, vụ việc cũng có thể ảnh hưởng tới niềm tin của xã hội đối với hệ thống giáo dục ngoài công lập và các mô hình giáo dục có yếu tố quốc tế đang hoạt động đúng pháp luật. Cần nhấn mạnh rằng hiện nay có rất nhiều nhà đầu tư giáo dục chân chính, tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật Việt Nam, đầu tư nghiêm túc về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và chất lượng đào tạo. Nếu những trường hợp vi phạm không được phát hiện, xử lý nghiêm minh thì sẽ tạo ra sự cạnh tranh thiếu công bằng và ảnh hưởng tới uy tín chung của toàn bộ hệ thống.

"Quan điểm của Đảng và Nhà nước là khuyến khích xã hội hóa giáo dục, thu hút đầu tư chất lượng cao vào lĩnh vực giáo dục đào tạo, nhưng phải đặt lợi ích người học lên hàng đầu. Giáo dục không thể là lĩnh vực để tồn tại tình trạng "đánh tráo pháp lý" hoặc hoạt động thiếu minh bạch. Bên cạnh xử lý trách nhiệm tổ chức, cá nhân vi phạm, cũng cần rà soát cơ chế cảnh báo sớm, công khai tình trạng pháp lý của các cơ sở giáo dục để phụ huynh có thể tiếp cận thông tin chính thống.

Nếu không xử lý nghiêm các trường hợp tương tự, nguy cơ lớn nhất là niềm tin xã hội bị xói mòn. Khi phụ huynh mất niềm tin vào tính minh bạch và sự bảo đảm của cơ quan quản lý nhà nước, điều đó sẽ ảnh hưởng tiêu cực tới cả hệ thống giáo dục ngoài công lập và môi trường đầu tư giáo dục quốc tế tại Việt Nam", đại biểu nhấn mạnh.

Cũng theo đại biểu Việt Nga, mọi cơ sở giáo dục, đặc biệt là cơ sở có yếu tố nước ngoài đều phải tuân thủ chặt chẽ các điều kiện pháp lý theo quy định của pháp luật Việt Nam. Một cơ sở giáo dục chỉ được phép tuyển sinh, tổ chức giảng dạy khi đã hoàn tất đầy đủ thủ tục cấp phép thành lập và cho phép hoạt động giáo dục. Nếu một cơ sở chưa được cấp phép nhưng vẫn hoạt động liên tục trong nhiều năm, tuyển sinh và tổ chức dạy học cho số lượng lớn học sinh thì rõ ràng đây không còn là vụ việc đơn lẻ, mà đặt ra vấn đề về hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

"Ở đây, trách nhiệm trước hết thuộc về chính cơ sở giáo dục nếu có hành vi hoạt động không đúng quy định. Tuy nhiên, không thể không đặt vấn đề về trách nhiệm quản lý của cơ quan quản lý giáo dục địa phương, trong đó có Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, cũng như trách nhiệm phối hợp của chính quyền sở tại và các cơ quan chức năng liên quan.

Một cơ sở giáo dục có yếu tố quốc tế thường hoạt động công khai, có địa điểm, có quảng bá tuyển sinh, có phụ huynh đưa đón học sinh hằng ngày, có thu học phí... nên rất khó nói rằng cơ quan quản lý hoàn toàn không nắm được tình hình. Nếu đúng như phản ánh cơ sở này hoạt động trong thời gian dài mà chưa được cấp phép thì cần xem xét nghiêm túc liệu công tác thanh tra, kiểm tra có bị buông lỏng hay không; có hay không việc phát hiện chậm, xử lý chưa kịp thời hoặc thiếu kiên quyết", Đại biểu Việt Nga chia sẻ.

Kiến nghị xây dựng cơ sở dữ liệu công khai, minh bạch về tình trạng pháp lý của cơ sở giáo dục

Ngoài ra, đại biểu Việt Nga cũng nhìn nhận, việc một cơ sở vẫn tuyển sinh dù chưa được cấp phép hoạt động trong thời gian dài mà không bị phát hiện thì rõ ràng cần xem xét lại cơ chế phối hợp quản lý giữa các cơ quan chức năng.

Đại biểu Việt Nga cho rằng, bài học lớn từ vụ việc này là phải chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính đơn lẻ sang quản trị liên ngành và quản trị dựa trên dữ liệu. Hiện nay, nhiều phụ huynh lựa chọn trường có yếu tố quốc tế vì kỳ vọng môi trường học tập hiện đại, chương trình liên thông quốc tế và cơ hội học tập cho con em sau này. Chính vì vậy, trách nhiệm của cơ quan quản lý càng phải cao hơn, bởi chỉ cần một mắt xích quản lý lỏng lẻo cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của học sinh.

Mặt khác, trong bối cảnh xã hội hóa giáo dục phát triển nhanh, số lượng cơ sở giáo dục ngoài công lập ngày càng nhiều, nếu chỉ quản lý theo phương thức thủ công, kiểm tra định kỳ theo kế hoạch thì sẽ khó đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Cần xây dựng cơ sở dữ liệu công khai, minh bạch về tình trạng pháp lý của các cơ sở giáo dục để phụ huynh dễ dàng tra cứu; đồng thời tăng cường thanh tra đột xuất đối với những cơ sở có dấu hiệu vi phạm.

Đại biểu bày tỏ: "Từ vụ việc này, việc rà soát lại toàn bộ hệ thống các cơ sở giáo dục có yếu tố nước ngoài, quốc tế trên địa bàn Hà Nội là cần thiết, thậm chí cần thực hiện trên phạm vi rộng hơn ở nhiều địa phương có số lượng lớn cơ sở giáo dục ngoài công lập, có yếu tố quốc tế.

Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng việc rà soát không nên được hiểu theo hướng gây tâm lý hoài nghi hoặc đánh đồng tất cả các trường có yếu tố nước ngoài, bởi hiện nay có rất nhiều cơ sở giáo dục hoạt động nghiêm túc, tuân thủ pháp luật và đóng góp tích cực cho sự phát triển giáo dục chất lượng cao tại Việt Nam. Điều cần làm là rà soát để tăng cường tính minh bạch, chuẩn hóa hoạt động và bảo vệ quyền lợi người học.

Thứ nhất là rà soát điều kiện pháp lý của các cơ sở: giấy phép thành lập, giấy phép hoạt động giáo dục, chương trình đào tạo, liên kết quốc tế, đội ngũ giáo viên nước ngoài, việc cấp và sử dụng văn bằng, chứng chỉ. Thứ hai là rà soát cơ chế hậu kiểm, bởi nhiều nơi có thể đủ hồ sơ khi xin phép nhưng quá trình hoạt động lại phát sinh sai phạm mà không được phát hiện kịp thời. Thứ ba là rà soát trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan quản lý để tránh tình trạng "khoảng trống quản lý".

Tôi cho rằng cần xây dựng cơ chế công khai thông tin pháp lý của các cơ sở giáo dục trên nền tảng số để phụ huynh có thể dễ dàng tra cứu: trường đã được cấp phép hay chưa, được phép đào tạo chương trình nào, liên kết với tổ chức giáo dục nào, văn bằng có giá trị ra sao... Khi thông tin minh bạch, phụ huynh sẽ có thêm cơ sở để lựa chọn đúng đắn, đồng thời hạn chế nguy cơ bị đánh lừa bởi quảng bá thiếu chính xác"./.

(Theo Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam)