Đại biểu Quốc hội Hải Phòng góp ý nhiều nội dung trong dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi)

Về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội  Hải Phòng đề nghị quan tâm làm rõ cơ chế xử lý đối với người đang bị quản lý sau cai nghiện ma túy cố ý không chấp hành quyết định áp dụng biện pháp giám sát điện tử. Đây là vấn đề cần được xem xét đồng thời trên hai phương diện: bảo đảm hiệu lực của quyết định quản lý và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người bị áp dụng.

Quyết định đã được ban hành đúng pháp luật thì phải có cơ chế bảo đảm thực hiện. Tuy nhiên, việc lựa chọn biện pháp xử lý khi không chấp hành phải căn cứ vào hành vi, lỗi, tính chất và mức độ vi phạm; không thể chỉ dựa vào việc người đó từng nghiện ma túy hoặc đang thuộc diện quản lý sau cai nghiện. Theo đại biểu, cần đánh giá đầy đủ hiệu quả của cơ chế xử lý hiện có và khả năng bảo đảm tiếp tục thi hành quyết định giám sát điện tử. Cần phân biệt rõ hai yêu cầu: xử lý hành vi vi phạm đã xảy ra và bảo đảm thực hiện nghĩa vụ đang có hiệu lực; xác định chính xác hành vi cố ý không chấp hành, phân biệt với sự cố kỹ thuật và trở ngại khách quan.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cũng  đề nghị phân biệt ba vấn đề: không chấp hành giám sát điện tử, tái sử dụng trái phép chất ma túy và tình trạng nghiện ma túy. Không thể chỉ từ hành vi không chấp hành giám sát điện tử mà suy ra người đó đã tái sử dụng hoặc tái nghiện. Từng vấn đề phải được xác định bằng căn cứ và trình tự tương ứng. Cách tiếp cận này vừa bảo đảm xử lý đúng người có hành vi cố ý vi phạm, vừa tránh làm phát sinh trách nhiệm bất lợi cho người gặp sự cố ngoài khả năng kiểm soát. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để cán bộ thực thi có thể giải thích và chịu trách nhiệm về quyết định của mình.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Hải Phòng) đề nghị cần lượng hóa căn cứ nâng thời hiệu, mức phạt và bảo đảm tính thống nhất giữa các luật (khoản 1 Điều 6, khoản 1 Điều 24, điểm m khoản 1 Điều 25). Thẩm quyền và biện pháp hạn chế quyền công dân phải được quy định đủ rõ trong luật (Điều 39; khoản 3 Điều 106; Điều 107). Đồng thời, phải kiểm soát chặt các biện pháp cưỡng chế mới (điểm d, e, g, h khoản 2 Điều 74; Điều 75). Thủ tục xử phạt và chứng cứ điện tử phải bảo đảm quyền giải trình, quyền phản bác chứng cứ (điểm d khoản 1 Điều 44; Điều 48; Điều 50). Việc xử lý vi phạm trên môi trường điện tử phải là quy trình thống nhất, không chỉ số hóa giấy tờ (Điều 19; khoản 4 Điều 47; khoản 5 Điều 51, Điều 52). Cùng với đó, cần kiểm soát cơ chế tài chính xử phạt và làm rõ trách nhiệm khắc phục hậu quả (Điều 29; Điều 71).

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn cũng đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục đối chiếu toàn diện dự thảo Luật với dự thảo Nghị định hướng dẫn. Những vấn đề về giới hạn quyền lực, điều kiện áp dụng biện pháp hạn chế quyền và bảo đảm quyền giải trình phải được giải quyết ngay trong Luật; nghị định chỉ quy định kỹ thuật thực hiện trong phạm vi được giao. Có như vậy, Luật mới vừa bảo đảm kỷ cương, vừa kiểm soát quyền lực và tạo môi trường pháp lý công bằng, minh bạch cho người dân, doanh nghiệp.

Đại biểu Hoàng Văn Tuyên (Hải Phòng) tán thành việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong xử lý vi phạm hành chính, giúp người dân giảm thời gian, chi phí đi lại. Dự thảo đã quy định điều kiện triển khai và cho phép gửi quyết định xử phạt bằng nhiều phương thức. Khi hướng dẫn thực hiện, đề nghị quan tâm đến người dân ở những nơi kết nối chưa thuận lợi hoặc chưa quen sử dụng dịch vụ trực tuyến, nhất là tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Đồng thời đề nghị tạo thuận lợi cho người dân nộp tiền phạt tại địa bàn đi lại khó khăn. Về điều kiện bảo đảm thi hành Luật ở cấp xã, nhất là tại địa bàn khó khăn (Điều 17 và Điều 71), đề nghị khi xây dựng kế hoạch triển khai, quan tâm rà soát nhu cầu thực tế của các xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, nhất là những nơi địa hình phức tạp, việc đi lại khó khăn.

Đại biểu ghi nhận khoản 13 đã cho phép giao lại một số tang vật, phương tiện để bảo quản, trong đó có tài sản cồng kềnh, khó vận chuyển, cần điều kiện bảo quản đặc thù và một số phương tiện giao thông. Trên cơ sở đó, đề nghị cân nhắc mở rộng đối với hàng hóa không thuộc loại cấm, khi việc giao lại không ảnh hưởng đến xác minh, ngăn chặn vi phạm hoặc bảo đảm thi hành quyết định. Có thể cân nhắc bảo lãnh ngân hàng hoặc ký quỹ phù hợp, kèm yêu cầu bảo toàn hiện trạng và sự giám sát của cơ quan có thẩm quyền.

Đại biểu Vũ Văn Tiến (Hải Phòng) cho rằng, muốn đất nước phát triển, xã hội có kỷ cương thì pháp luật phải được thượng tôn, mọi hành vi vi phạm đều phải được xử lý công bằng, nghiêm minh. Nhưng theo đại biểu, điều đáng suy nghĩ là xử phạt thế nào để người dân thấy thấu tình, đạt lý; người vi phạm phải chịu trách nhiệm nhưng vẫn có cơ hội khắc phục, sửa sai; người không có lỗi không bị vạ lây; làm sao để Nhà nước giữ được kỷ cương, pháp luật được thực thi nghiêm túc mà người dân vẫn yên tâm làm ăn, sinh sống.

Về biện pháp cưỡng chế ngừng cung cấp điện, nước, Internet, đại biểu đề nghị tiếp tục đánh giá tác động, làm rõ ngay trong Luật trách nhiệm xác minh hạ tầng dùng chung, trường hợp cần loại trừ và cơ chế khắc phục, bồi thường khi áp dụng không đúng. Pháp luật phải rõ ràng, cụ thể để biện pháp cưỡng chế đủ sức ngăn chặn vi phạm, nhưng không vô tình đẩy khó khăn sang những người vốn đã phải chật vật mưu sinh. Về việc nâng mức phạt tiền tối đa, dự thảo đề xuất nâng mức trần phạt tiền cao nhất trong xử lý vi phạm hành chính từ 1 tỷ lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, từ 2 tỷ lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức, tức tăng 50% so với quy định hiện hành.

Đại biểu cho rằng, với những hành vi cố tình vi phạm, thu lợi bất chính, gây hậu quả nghiêm trọng thì phải xử lý nghiêm, để người vi phạm không thể coi tiền phạt chỉ như “gãi ngứa”, “muỗi đốt inox” được. Ngược lại, cũng cần nhìn vào thực tế rằng nhiều người dân, hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ vẫn đang phải chắt chiu từng đồng để duy trì sản xuất, trả lương, trang trải cuộc sống. Đại biểu cho biết,  đây là mức phạt tối đa, không phải mức phạt áp dụng cho mọi hành vi. Nhưng khi nâng trần xử phạt,  cũng cần tính đến khả năng thực hiện nghĩa vụ của từng nhóm đối tượng.

Mức phạt thể hiện sự nghiêm khắc, răn đe. Nhưng nếu người vi phạm không có khả năng thi hành, cơ sở kinh doanh phải đóng cửa, người lao động mất việc, hậu quả chưa được khắc phục thì liệu mục tiêu cuối cùng của xử phạt đã đạt được?

Với những trường hợp có thể khắc phục, họ cần một con đường để sửa sai, thay vì chỉ nhìn thấy trước mắt một gánh nặng vượt quá khả năng xoay xở. Kinh nghiệm ở một số nước cho thấy, khi xác định tiền phạt, pháp luật có xem xét tính chất vi phạm, mức độ lỗi và hoàn cảnh kinh tế; trường hợp phù hợp còn được tạo điều kiện thanh toán, chú trọng biện pháp khắc phục hậu quả, đưa hoạt động trở lại đúng quy định.Ngoài răn đe, không để tái phạm, cần thiết kế chế tài sao cho người vi phạm có trách nhiệm sửa sai và pháp luật được thực thi hiệu quả.

Từ đó, đại biểu đề nghị cần đánh giá kỹ hơn tác động của mức phạt tối đa tăng 50%, nhất là đối với hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ; làm rõ sự tương xứng giữa mức phạt, tính chất vi phạm và khả năng thi hành. Đồng thời, cần tiếp tục rà soát điều kiện, thủ tục hoãn, giảm, miễn và nộp tiền phạt nhiều lần đã được dự thảo quy định, để chính sách thực sự đến được với người gặp khó khăn, có thiện chí chấp hành; nhưng tuyệt đối không tạo kẽ hở cho người cố tình vi phạm./.

(Theo Chuyên đề An ninh Hải Phòng)