Đại biểu Hải Phòng đề xuất rõ quyền hạn điều tra viên Công an cấp xã

Bổ sung thời hạn phân loại thông tin, tố giác, tin báo về tội phạm tại Công an cấp xã

Bày tỏ sự đồng tình với dự thảo luật bổ sung, hoàn thiện trách nhiệm của Công an xã, phường, đặc khu, đồn Công an trong tiếp nhận, phân loại thông tin về an ninh, trật tự, xác định tố giác, tin báo về tội phạm và tiến hành kiểm tra, xác minh sơ bộ trước khi chuyển cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền, đại biểu Bùi Trung Thành đánh giá đây là nội dung rất sát thực tiễn. Sau khi tổ chức lại mô hình Công an địa phương, Công an cấp xã trở thành lực lượng trực tiếp bám địa bàn, gần dân và thường là nơi đầu tiên tiếp nhận thông tin. Theo hồ sơ chính sách, trong thời gian từ ngày 01/7/2025 đến 31/3/2026, Công an cấp xã đã giải quyết 22.029 tin về tội phạm, chiếm 56,6% tổng số tin Cơ quan Cảnh sát điều tra thụ lý.

Thực tiễn cho thấy, khi người dân phản ánh nhiều loại thông tin về an ninh, trật tự nhưng không phải thông tin nào cũng là tố giác, tin báo về tội phạm theo Bộ luật Tố tụng hình sự. Có thông tin thuộc tranh chấp dân sự, vi phạm hành chính hoặc lĩnh vực quản lý khác; cũng có trường hợp dấu hiệu tội phạm chưa thể xác định ngay tại thời điểm tiếp nhận. Nếu không có thời hạn và quy trình phân loại, Công an cấp xã có thể lúng túng, gặp khó khăn trong việc tiếp nhận và giải quyết. Do đó, đại biểu Bùi Trung Thành đồng tình với hướng quy định trường hợp chưa thể xác định ngay là tố giác, tin báo về tội phạm thì lập biên bản tiếp nhận, vào sổ thông tin an ninh, trật tự và tiến hành phân loại trong thời hạn 3 ngày; nếu xác định là tố giác, tin báo về tội phạm thì thực hiện theo trình tự tố tụng.

Đại biểu Bùi Trung Thành cũng nhất trí với việc tiếp tục quy định trách nhiệm của Công an cấp xã trong việc lập biên bản, kiểm tra, xác minh sơ bộ, bảo vệ hiện trường, thu giữ hoặc bảo quản tài liệu, đồ vật trong những trường hợp pháp luật quy định và chuyển ngay cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền. Đây là những công việc đòi hỏi phản ứng nhanh, đặc biệt đối với vụ việc xảy ra xa trung tâm. Bên cạnh đó, cần tăng cường cơ chế hướng dẫn, chỉ đạo và kiểm tra của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh. Việc phân loại ban đầu có thể ảnh hưởng đến toàn bộ quá trình xử lý sau đó; do vậy, cán bộ cấp xã phải được đào tạo và có kênh tham vấn nghiệp vụ nhanh đối với trường hợp khó xác định. Đại biểu cơ bản nhất trí với điểm mới này. Việc luật hóa trách nhiệm và thời hạn phân loại sẽ giúp Công an cấp xã thực hiện đúng vai trò “cửa ngõ” tiếp nhận thông tin tại cơ sở, đồng thời bảo đảm các tố giác, tin báo về tội phạm được đưa vào quy trình tố tụng kịp thời, đúng thẩm quyền.

Bổ sung nhiệm vụ, quyền hạn của điều tra viên trung cấp, cao cấp là trưởng hoặc phó trưởng Công an cấp xã

Đại biểu Bùi Trung Thành cơ bản nhất trí với việc dự thảo luật bổ sung quy định riêng về nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của Điều tra viên trung cấp, Điều tra viên cao cấp là Trưởng hoặc Phó Trưởng Công an cấp xã. Đây là một điểm mới quan trọng, gắn trực tiếp với mô hình không tổ chức Công an cấp huyện và yêu cầu tăng cường năng lực xử lý vụ việc ngay tại cơ sở. Theo dự thảo luật, khi được Thủ trưởng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh phân công tiến hành hoạt động giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, điều tra vụ án hình sự, điều tra viên trung cấp, cao cấp là Trưởng hoặc Phó Trưởng Công an cấp xã được thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn tương ứng theo phạm vi luật định. Dự thảo còn thiết kế cơ chế phân công hoặc ủy quyền trong những trường hợp cụ thể.

Đại biểu Bùi Trung Thành cho rằng cách thiết kế này giải quyết đúng yêu cầu thực tiễn. Công an cấp xã là lực lượng bám địa bàn, có khả năng tiếp cận nhanh hiện trường, đối tượng và người dân. Nhấn mạnh điểm quan trọng là cần thống nhất về mặt nhận thức Công an cấp xã không phải là một cấp điều tra, đại biểu Bùi Trung Thành cho rằng điều tra viên là chỉ huy Công an cấp xã thực hiện nhiệm vụ trong sự kiểm soát của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh, trên cơ sở phân công hoặc ủy quyền. Như vậy, vừa phát huy tính chủ động tại cơ sở, vừa bảo đảm sự chỉ đạo thống nhất và trách nhiệm của Thủ trưởng Cơ quan điều tra. Đồng tình với việc trao quyền đi đôi với trách nhiệm cá nhân, đại biểu Bùi Trung Thành đánh giá điều tra viên được giao nhiệm vụ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về hành vi và quyết định của mình; đồng thời, chịu sự kiểm tra của Cơ quan điều tra cấp tỉnh và sự kiểm sát của Viện kiểm sát. Đây là điều kiện để phân cấp không dẫn đến buông lỏng kiểm soát.

Đại biểu Bùi Trung Thành cũng đề nghị bảo đảm điều kiện vật chất và hạ tầng số cho Điều tra viên ở cấp xã. Việc truy cập hồ sơ điện tử, cập nhật dữ liệu, gửi đề xuất và nhận quyết định từ cấp tỉnh phải được thực hiện nhanh, an toàn. Nếu không có nền tảng số, cơ chế phân công xuống cơ sở sẽ phát sinh nhiều thủ tục hành chính. Điểm mới này cần được đặt trong tổng thể cải cách tổ chức Cơ quan điều tra. Cấp tỉnh giữ vai trò chỉ huy, điều phối, chuyên môn sâu; điều tra viên tại cấp xã phát huy lợi thế địa bàn và xử lý các nhiệm vụ được giao. Trên cơ sở đó, Phó Giám đốc Công an thành phố Hải Phòng thống nhất với việc bổ sung nhiệm vụ, quyền hạn của điều tra viên trung cấp, cao cấp là Trưởng hoặc Phó Trưởng Công an cấp xã. Đây là giải pháp quan trọng để mô hình điều tra hai cấp vận hành hiệu quả, bảo đảm công tác điều tra không xa cơ sở, đồng thời vẫn giữ được tính chuyên nghiệp, thống nhất và kiểm soát chặt chẽ./.

(Theo Báo điện tử Hải Phòng)