Người dân cần chỗ ở phù
hợp với khả năng chi trả
Chiều ngày 21/8/2026,
Quốc hội thảo luận ở hội trường về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm
2023.
Phát biểu ở hội trường,
Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách thành phố Hải Phòng Nguyễn Thị
Việt Nga nhất trí cao với định hướng sửa đổi Luật Nhà ở, đặc biệt là sự chuyển
đổi từ mục tiêu chủ yếu khuyến khích sở hữu nhà sang bảo đảm cho người dân có
chỗ ở an toàn, ổn định và phù hợp với khả năng chi trả. Để mục tiêu này sớm
thành hiện thực, đại biểu đề nghị phân biệt rõ chính sách khuyến khích thị trường
với chính sách hỗ trợ bằng nguồn lực công đối với phát triển nhà ở cho thuê.
Dự thảo đang dành cho dự
án nhà ở cho thuê ngoài Nhà nước một gói ưu đãi khá lớn: Có thể giao chủ đầu tư
không qua đấu thầu, miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, được bố trí diện tích
thương mại và một phần nhà ở thương mại để bán, cùng các ưu đãi tín dụng và hỗ
trợ khác. Trong khi đó, đối tượng thuê lại được xác định rất rộng, bao gồm cả
công dân chỉ “có nhu cầu thuê nhà”. Đại biểu băn khoăn nếu quy định như vậy, liệu
Nhà nước đang ưu đãi cho một loại hình kinh doanh hay ưu đãi để đạt một mục
tiêu xã hội? Nếu chỉ cần xây nhà để cho thuê theo giá thị trường cũng được hưởng
đầy đủ các cơ chế đặc biệt thì rất khó lượng hóa Nhà nước đã bỏ ra bao nhiêu
nguồn lực và người dân thực sự nhận lại được lợi ích gì.
Đại biểu Nguyễn Thị Việt
Nga đề nghị luật xác lập một nguyên tắc: mức ưu đãi phải tương ứng với nghĩa vụ
xã hội mà chủ đầu tư cam kết thực hiện. Nhà ở cho thuê thương mại thông thường
vận hành theo thị trường, còn dự án được hưởng ưu đãi đặc biệt về đất đai, lựa
chọn chủ đầu tư và tín dụng thì phải chịu ràng buộc tương ứng về thời gian cho
thuê, giá thuê, đối tượng phục vụ và hoàn trả ưu đãi nếu vi phạm cam kết. Đối với
cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga nhấn mạnh cần
bảo đảm không có người dân bị mất chỗ ở chỉ vì không đủ khả năng tài chính để
đóng góp xây dựng lại. Thực tế, có những chung cư tái định cư, nhà ở xã hội hoặc
chung cư xây dựng sau năm 1994, nhưng cư dân phần lớn có thu nhập không cao,
giá trị quyền sử dụng đất phân bổ cho mỗi căn hộ chung cư thường không lớn. Nếu
người dân không đủ tiền đóng góp xây dựng lại mà chỉ nhận phần giá trị đất thì
có trường hợp khoản tiền đó không đủ để tạo lập một chỗ ở mới.
Đại biểu cho rằng,
ngoài phương án bồi thường giá trị quyền sử dụng đất, cần thiết kế một “lưới an sinh” cho những trường hợp thực sự không có khả
năng đóng góp, chẳng hạn được tiếp cận nhà ở xã hội, thuê hoặc thuê mua nhà ở với
cơ chế hỗ trợ phù hợp. Nếu không có cơ chế này thì một chính sách nhằm cải tạo
đô thị và bảo đảm an toàn công trình có thể vô tình đẩy một bộ phận người dân yếu
thế từ chỗ có nhà ở sang tình trạng không đủ khả năng tạo lập chỗ ở mới. Một
nguyên tắc chung được đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga nêu ra: Nguồn lực công dành
cho nhà ở càng lớn thì nghĩa vụ chính sách càng phải rõ, đối tượng thụ hưởng
càng phải chính xác và cơ chế giám sát càng phải minh bạch. Mục tiêu cuối cùng
của Luật Nhà ở không chỉ là xây thêm được bao nhiêu căn nhà mà quan trọng hơn
là người dân có thực sự tiếp cận được một chỗ ở phù hợp, ổn định và không bị bỏ
lại phía sau trong quá trình phát triển đô thị hay không?
Cơ chế dành cho khu đô
thị lấn biển
Chiều cùng ngày, Đoàn đại
biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng thảo luận ở tổ.
Góp ý về dự thảo Luật
Phát triển đô thị, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn, Ủy viên hoạt động chuyên trách tại
Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội quan tâm đến cơ chế cho
khu đô thị lấn biển. Trong đó, đại biểu đề nghị tách bạch rõ ràng với ngưỡng vốn
100.000 tỷ đồng, chỉ áp dụng cho nhóm ưu đãi, không dùng để giới hạn khung pháp
lý nền tảng về đảo nhân tạo. Về vốn chủ sở hữu tối thiểu, bỏ "bậc
gãy" bất hợp lý ở mức 200.000 tỷ. Với quy định chuyển nhượng 50% dự án, đại
biểu đề nghị luật hóa trần diện tích, thời điểm chuyển nhượng, mốc 10 năm cấm
chuyển nhượng của nhà đầu tư chiến lược, điều kiện bên nhận và yếu tố an ninh -
quốc phòng. Về vấn đề bảo đảm hạ tầng và môi trường, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn đề
nghị bắt buộc nhà đầu tư tự chi trả công trình kết nối với đất liền; quy định
nghĩa vụ ký quỹ môi trường và bàn giao tài sản khi hết thời hạn (tối đa 70 năm,
loại trừ nhà ở thương mại). Cùng với đó, đại biểu đề nghị bổ sung ngay quy định
chuyển tiếp cho các dự án đang triển khai khi chấm dứt hiệu lực của Nghị quyết
259/2025/QH15, bổ sung văn bản thể hiện ý kiến của cấp có thẩm quyền theo Quy định
178-QĐ/TW do chính sách đã mở rộng quy mô ra toàn quốc.
Cùng quan tâm góp ý về
cơ chế, chính sách đặc thù xây dựng khu đô thị lấn biển, đại biểu Vũ Văn Tiến, Ủy
viên hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội lo ngại
nguy cơ suy giảm hệ sinh thái ven bờ, gây biến dạng dòng chảy, xói lở/bồi tụ bất
thường. Gia tăng nguy cơ thiên tai, tác động tiêu cực do biến đổi khí hậu và nước
biển dâng. Mất ổn định địa chất nền đất, nguy cơ sụt lún công trình lâu dài.
Thiếu cơ chế giám sát dẫn đến lợi ích nhà đầu tư lấn át lợi ích công cộng/môi
trường. Khai thác vật liệu san lấp (cát, đất, đá) quy mô lớn làm tàn phá sinh
thái vùng cung cấp. Xáo trộn đời sống, văn hóa, sinh kế của cộng đồng cư dân
ven biển (ví dụ khu vực Cần Giờ). Thay đổi hình dạng đường bờ ảnh hưởng trực tiếp
đến chế độ thủy động lực vùng lân cận. Do đó, đại biểu đề xuất các giải pháp hạn
chế tác động tiêu cực như lập chiến lược lấn biển cấp quốc gia; khoanh vùng rõ
nơi được làm, quy mô và giới hạn diện tích. Đưa khu vực lấn biển thành phần bắt
buộc trong quy hoạch tổng thể, cân đối với khả năng chịu tải môi trường. Tính
toán chính xác nhu cầu và nguồn cung vật liệu san lấp hợp pháp trước khi triển
khai. Loại bỏ việc lấn biển theo đề xuất riêng lẻ của nhà đầu tư; thiết lập cơ
chế quản lý tập trung ở cấp quốc gia và vùng. Đưa các yếu tố chống sụt lún,
thiên tai, nước biển dâng và bảo tồn sinh kế/văn hóa biển làm tiêu chí khi thẩm
định. Theo đại biểu, lấn biển là xu thế tất yếu nhưng cần dựa trên nghiên cứu
khoa học - công nghệ hiện đại và cơ sở dữ liệu quốc gia thống nhất để hài hòa
giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và an sinh xã hội.
Phó Tổng Giám đốc Tổng
Công ty Hàng Kênh, Giám đốc Bệnh viện Quốc tế Sản Nhi Hải Phòng Phạm Thu Xanh
cũng đề xuất 5 nhóm giải pháp kiểm soát cơ chế đặc thù cho khu đô thị lấn biển.
Đó là, không nên dùng mốc vốn 100.000 tỷ đồng làm tiêu chí duy nhất mà cần kết
hợp đánh giá diện tích, vị trí nhạy cảm, tác động môi trường và quốc phòng - an
ninh. Về chuyển nhượng dự án, đại biểu đề nghị chỉ cho phép chuyển nhượng tối
đa 50% khi đã hoàn thành và nghiệm thu hạ tầng; phải thẩm định năng lực bên nhận
và bắt buộc nhà đầu tư ban đầu giữ trách nhiệm chung. Đối với thủ tục hành
chính, đại biểu đề nghị rút ngắn quy trình (1 cửa, liên thông) nhưng tuyệt đối
không giảm chất lượng thẩm định môi trường, địa chất, thoát nước, hạ tầng và an
ninh. Đối với khai thác tài nguyên (đất, cát biển, khoáng sản), cần khoanh vùng
quản lý chặt chẽ từ đầu về trữ lượng, nguồn gốc và nghĩa vụ tài chính; tránh biến
tài nguyên công thành tài sản tư nhân. Về đánh giá gói ưu đãi, đại biểu đề nghị
đánh giá tổng thể toàn bộ gói ưu đãi (vốn 10-15%, thời hạn đến 70 năm...) thay
vì xé lẻ; đồng thời, thiết lập cơ chế hậu kiểm, đánh giá định kỳ và xem xét thí
điểm trước khi nhân rộng./.
(Theo
Báo điện tử Hải Phòng)